|
|||||||
|
|
|
|||||
|
|
|||||||
YEMLEME BİLGİLERİ
·
Her 100 kg.
canlı ağırlık için 1,5 kg. kaba yem verilmelidir.
·
3-4 lt. süt
verimi için 1 kg. kesif yem verilmelidir.
·
Kaba yem ve
kesif yem ayrı yedirilmeli ve günde en az iki öğünde verilmelidir.
·
İnekler
muntazam yemleme ve sağılma alışkanlığında olan hayvanlardır.
·
Doğumdan sonra
hayvana kesif yem alıştırılarak verilmelidir. Şöyleki doğumu takip eden 5.günde
2 kg.yem verilmeli sonra hergün bu miktar yarım kg. arttırılmalıdır.
·
100 kg. canlı
ağırlık için havada kuru yem ihtiyacı 1,5-3,5 kg.dır
·
Hayvana çok iyi
kaliteli kaba yem veriliyorsa kesif yemin protein oranı %12,iyi kaliteli kaba
yemde protein oranı %16,orta kaliteli kaba yemde protein oranı %18 ve kötü
kaliteli kaba yemde protein oranı yine kesif yem için %20 olmalıdır.
·
Karlı bir süt
sığırcılığı için elde mevcut süt inekleri süt ve yağ verimlerine göre
yemlenmelidir.
·
Silaj süt
inekleri tarafından zevkle yenilir. Bunlar çok lezzetli olduklarından daha
fazla kaba yem tüketimine yardımcı olurlar. Böylece gereksinimlerinden daha
büyük bir kısmını kaba yemlerden sağlayabileceklerinden,kesif yem gereksinimi
de azalmış olur.Bunun yanında,gerek serinletici gerekse laksatif etkileri
nedeniyle hayvanın sağlığına da olumlu
etkide bulunur.
·
Süt ineklerinde
yem karmalarının çok fazla çeşitli yemlerden kurulması büyük bir avantaj
sağlamaz. Yeteri kadar baklagil otu içeren bir rasyonun 1-2 kesif yem taşıması
yeterli görülmektedir.
Pratik olarak her ek 1 kg. yem,1 kg.dan az süt artışı sağlıyorsa durumu kuşku ile karşılayıp,artmayı durdurmak gerekir.
Tablo:Orta ve düşük kaba yemlerden her 100 kg. canlı ağırlık için 1,5 kg. verildiğinde önerilen kesif yem miktarı ( kg.)
|
Günlük süt verimi ( kg ) |
Sütteki yağ ( % ) |
|
|
3.5 |
4.0 |
|
|
9.0 |
4.0 |
4.5 |
|
11.0 |
5.0 |
5.4 |
|
14.0 |
5.9 |
6.4 |
|
16.0 |
7.3 |
7.7 |
|
18.0 |
8.2 |
8.6 |
|
20.0 |
10.0 |
10.4 |
|
23.0 |
11.3 |
11.8 |
|
25.0 |
12.7 |
13.6 |
|
27.0 |
14.0 |
15.0 |
|
29.0 |
15.9 |
16.8 |
·
Süt ineklerine
verilecek rasyon şu özellikleri taşımalıdır:
1. Tüm gereksinimleri
karşılamalıdır.
2. %15’den az selüloz kapsamamalıdır.
3. Hayvanın sindirim sistemi kapasitesinden
fazla olmamalıdır.
4. Rasyon kuru maddesinin en az
%30’u kaba yemlerden gelmelidir.
5. Rasyon laksatif olmalı ve
çeşitli yemlerden oluşturulmalıdır.
6. Yüksek verimli ineklerin
rasyonlarının %60’ı,düşük verimlilerde ise yaklaşık %35’i kesif yem geri kalanı
kaba yemlerden oluşturulmaya çalışılmalıdır.
7. Laktasyondaki inekler iki
yaşında ise gereksinimlerinin %20 fazlası,üç yaşında ise %10 fazlası
verilmelidir.
·
Yüksek düzeyde
kesif ,buna karşın çok az kaba yemden oluşan rasyonlar sütteki yağ düzeyini
azaltıcı özelliktedir. Bunlara ek olarak fazla ekmek az kaba yem;ilkbaharda
fazla miktarda taze yeşil-sulu ot vermek;öğütülmüş kuru ot
kullanma;ısıtılmış-kavrulmuş yemler ve peletlenmiş kaba yemler kullanmak da süt
yağını azaltırlar. Rasyonlara ilave
edilecek mısır oranı da %30’u geçmemelidir
·
Lahana,şalgam,kolza,şekerpancarı
ve hayvan pancarı yaprakları süte kötü koku vermektedirler. Özellikle pancar
yaprakları süte balık kokusu verirler. Kokunun süte geçebilmesi için sağımdan
4-5 saat önce verilmiş olması gerekir. Sağımdan 6-7 saat veya daha önce verildiğinde kokunun süte geçmesi söz
konusu olmaz.
Hayvan başına ortalama 45-50 litre su gerekir. Çok sıcak havalarda verilecek su miktarını %80 kadar artırmalıdır. Pratik olarak 1 litre süt için yemdeki su miktarı da dahil olmak üzere 4-5 litre su hesaplanmalıdır.
Suyun
hayvanın yanında bulundurulması daha yararlıdır. Bu durum özellikle çok soğuk
havalarda büyük bir önem kazanır. Yapılan denemeler, soğuk havalarda süt
veriminin dışarıda sulamaya nazaran bu
yolla %20 kadar yükselebileceğini göstermiştir.
· Kesin bir zorunluluk bulunmamakla birlikte bazı yemlerin bir ölçüde de olsa sınırlı düzeyde verilmesi faydalıdır.
Tablo:Değişik
yemlerin kesif yem karmalarında kullanılabilecek üst sınırları.
YEMLER |
Üst Sınır ( % ) |
|
Arpa |
60 |
|
Kuru pancar posası |
20 |
|
Mısır |
60 |
|
Yulaf |
50 |
|
Buğday |
30 |
|
Buğday kepeği |
15 |
Pamuk tohumu küspesi |
20 |
Soya küspesi |
20 |
Kuruya
alınmış ineklerin yemlenmesi :
·
Pratik
açısından kuru devre iki döneme ayrılır.
1. Birinci dönem,kuruya ayrılma
gününden doğuma 2-3 hafta kalıncaya kadar geçen dönemdir; Bu dönemde hayvana
eğer kondisyonu iyi ise kaliteli ot
vermek yeterlidir. Kondisyonu kötü olan hayvan ise,günde 1-2 kg. kesif yemle
desteklenmelidir.
2. İkinci dönem,doğum öncesi
2-3 haftadan doğuma kadar olan devredir.
Doğuma iki hafta kalınca hayvana günde 1,8 kg. kesif yem verilmeye başlanır,sonra bu miktar her gün 500 gr. artırılarak her 100 kg. canlı ağırlığa
1-1,5 kg. kesif yem isabet edinceye kadar bu
artırılmaya devam edilir ve bu bu noktada kesif yem miktarı doğuma kadar
dondurulur.
·
Eğer kuruya
ayırma ilkbahar veya yaza rastlamış ise ve mera’da iyi durumda ise ek kesif yem
gerekmez. Mera durumu iyi değilse bir miktar ek kesif yem verilmelidir.
Eğer bol miktarda yonca temin edilebiliyorsa; %10-12 protein kapsayan bir karma yeterlidir. Kaba yem olarak yonca temin edilemiyorsa,kesif yem karmasının protein kapsamı % 16’ya çıkartılır.
·
Kuru dönemde
dikkat edilecek en önemli hususlardan biri,bu hayvanlara yeteri kadar Kalsiyum
ve Fosfor sağlamaktır. Bu ihtiyaç süt veren ineklerinkinden azdır. Ortalama
olarak süt veren ineklere verilecek Ca ve P un %42-43 ‘ü kuruya ayrılmış
ineklerin rasyonlarına katılmalıdır.
Süt
ırkı buzağıların beslenmesi :
·
Buzağılar
genelde doğumdan yarım saat sonra ayağa kalkarak emmeye başlayabilir. Doğumdan
sonraki ilk dört saat içinde 1,5-2 kg. dolayında ağız sütü içmeleri şarttır.
Çünkü ağız sütü hastalıklara karşı bol miktarda bağışıklık maddesi
taşımaktadır. İlk günkü ağız sütü sulandırılarak,ikici günden sonra ise
sulandırılmadan kullanılabilir.
·
Genelde
buzağılar 5-8 haftada sütten kesilirler. Bu sürede buzağılara içebildikleri
kadar süt vermek doğru değildir. Buzağı başına toplam 110-160 kg. süt verilmesi
kafidir.
Doğum ağırlığı 36kg dan az olanlar |
Doğum ağırlığı 36kg dan fazla olanlar |
|||
|
1-3 gün |
AĞIZ SÜTÜ |
AĞIZ SÜTÜ |
||
|
4-7 gün |
2.30 |
2.30 |
3.50 |
3.50 |
|
2. hafta |
2.70 |
2.70 |
4.00 |
4.00 |
|
3. hafta |
3.00 |
3.00 |
4.50 |
4.50 |
|
4. hafta |
3.00 |
3.00 |
3.00 |
4.00 |
|
5. hafta |
2.30 |
2.70 |
2.30 |
3.00 |
|
6. hafta |
2.30 |
2.70 |
- |
2.70 |
|
7. hafta |
1.40 |
2.30 |
- |
1.80 |
|
8. hafta |
- |
1.80 |
- |
- |
|
9. hafta |
- |
1.40 |
- |
- |
|
10.hafta |
- |
1.40 |
- |
- |
|
TOPLAM |
110 |
160 |
110 |
160 |
·
Buzağıya
içirilecek süt miktarını tespit için süt biberonla veya en iyisi kovayla
içirilmelidir.
·
5-8 haftada
sütten kesilecek buzağılara ikinci haftanın başından dört aylık oluncaya kadar
kesintisiz bir şekilde buzağı başlatma yemi verilmelidir. Buzağı başlatma yemi en
az %16 ve normal olarak %17-20 hap protein kapsamalıdır. Sütten kesimde buzağı
başına en az 500 gr normal olarak da 700 gr buzağı başlatma yemi verilmelidir.
Bunun üst sınırı günde 2 kg dır. Bu miktardan fazlası buzağıyı yağlandırır.
·
Buzağılama mera
dönemine rastlamışsa,ikinci haftadan itibaren buzağıları meraya bırakmak
yararlı olur.
·
Buzağılar 4-5
günlük olduklarında önlerine çok iyi kalitede kuru ot (örn. yonca) konur.
Başlangıçta birer tutam verilir ve giderek artırılır.
·
Silaj
buzağılara üç aylık olduktan sonra verilebilir.
Dana
ve düvelerin yemlenmesi :
·
Sekizinci
haftada sütten kesilen buzağılar 3-4 aylık oluncaya kadar buzağı başlatma yemi
ile beslenirler. 3-4 aylık olduklarında buzağı başlatma yemi yerine düşük kaliteli
kesif yem verilebilir. Bu durum kaba yemler içinde geçerlidir.
·
Buzağılar bir
yaşına varıncaya kadar ;iyi kalitede kaba yemle besleniyorlarsa,%10-12 protein
içeren kesif yemden 1-1,5 kg. ,normal kalitede kaba yemle besleniyorsa %15
protein içeren yemden,2-2,5 kg. yedirilir.
·
Bir yaşından
sonra ,eğer iyi kalitede kaba yemle besleniyorlarsa hayvan başına 900-1800 gr.
kesif yem verilmelidir.
İlk doğumlarına 3-4 ay kalmasından sonra gebelik nedeniyle ihtiyaçları artacağından,iyi kalitedeki otun yanı sıra 2-3 kg. kesif yem verilmelidir.
·
İlk doğumlarına
2-3 hafta kalan hayvanlara daha fazla miktarda kesif yem verilir.
·
Süt
sığırcılığına oranla kaba yem kullanımı fazla olmakla beraber et sığırcılığının
maliyeti yüksek olup kazanç riski vardır. Sığır besisinde yemin ete
dönüştürülmesi balık,tavuk ve domuzdan sonra gelmektedir.
·
Sığır besisinin
karlı olması için;”
1. Besiye alınacak hayvanlar et
ırkı veya bunların melezi olmalıdır.
2. Genç hayvanlar besiye
alınmalıdır. Çünkü genç hayvanların yemden yararlanma kabiliyetleri ve günlük
canlı ağırlık artış hızları yüksektir. Yaşlı hayvanların semirtilmesi daha çok
yağ depolaması şeklinde olmaktadır.
·
Besi
sığırcılığında ve özellikle besi sırasında önemlilik bakımından birinci sırayı
enerji bakımından noksan olmayan yem alır.
·
Yöremizde
olduğu gibi,yeterli bir besleme uygulanmayan ve iyi kalitede kuru ot verilmeyen
bölgelerde hayvanların rasyonuna %1’in altında üre karıştırılabilir.
·
Hayvanlara
yüksek düzeyde kesif yem verilip,iyi kalite kaba yem düzeyi az tutulursa,kesif
yemlerin çok az Kalsiyum kapsamaları nedeniyle Ca yetmezliği oluşabilir.
Hayvanların rasyonları %0,18-0,22 Kalsiyum ve Fosfor kapsamalıdır.
·
Besiye alınan
hayvana her 100 kg. canlı ağırlık için 2,5 kg. kuru madde içeren yem
verilmelidir. Ve gene bu hayvana 100 kg. canlı ağırlık için minumum 1,5 kg. kesif
yem verilmelidir. Yani 100 kg. canlı ağırlık için 1 kg. kaba yem,1,5 –2 kg.
kesif yem verilmelidir. Meradan yararlanma oranı yüksek olan hayvanlar için
kesif yem miktarı düşürülür.
·
Hayvana
ihtiyacı olan kesif yemin tamamı ilk günden itibaren verilirse hayvan bundan
zarar görecektir. Bu nedenle kesif yemin alıştırılarak verilmesi gerekir.
Şöyleki; Besinin ilk gününde besiye 0,5 kg. kesif yemle başlanır. Her 100 kg. canlı ağırlığa 1 kg. kesif yem düşünceye kadar her gün 0,5 kg. artırma yapılır. Bundan sonra danalarda 125 gr.,bir yaşlılarda 250 gr. ,iki yaşlılarda 500 gr. günlük artırılarak besi için verilecek kesif yem miktarına ulaşılır. Besi sonuna kadar da bu şekilde devam edilir. Bu şekildeki alıştırma devresi danalarda 50,bir yaşlılarda 40,iki yaşlılarda 30 gün sürer.
·
Besi
rasyonlarında kullanılacak kesif yemin protein oranı %12-14 olmalıdır.
·
Hayvan başına
günlük 1 kg. küsbe verilmelidir. Sadece hububat daneleri ve samandan
oluşan bir rasyonla normal bir besi periyodunda istenilen sonuca ulaşılamaz.
Besi süresi çok uzar ve besi pahalıya mal olur. Böylece küsbe ilavesi,besicinin
net karını yükseltmiş olur.
·
Besi
başlangıcında tamamen kaba yemle işe başlanmalıdır. Süre ilerledikçe rasyondaki
kesif yem miktarı artırılır,kaba yem miktarı azaltılır. Besinin 1/5 kısmında
hayvan bu şekilde beslendikten sonra istenilen kesif yem miktarına geçiş
yapılır. Besinin sonuna kadar bu şekilde devam edilir.
·
Tekrar
olarak,besi başlangıcında en yüksek düzeyde kaba,en düşük düzeyde kesif
em,besinin sonunda ise kesif yem artırılmalı kaba yem azaltılmalı kuralına
uyulmalıdır.
·
Yeşil yemlerin
havasız koşullarda fermantasyona tabi tutularak; turşu şeklinde hazırlanan
hayvan yemidir.
·
Silajın başlıca
faydaları şunlardır:
1. Otların kurutularak
saklanmasında %15-20 civarında besin madde kaybı olur,silaj yapılarak saklanan
otlarda bu miktar %9-10 dur.
2. Yeşil yemlerin bulunmadığı
mevsimlerde hayvanların sulu yem ihtiyacı karşılanır.
3. Silaj iştah açıcı ve
sindirim derecesi yüksek bir yemdir. Sığırlar tarafından sevilerek
yenir,yumuşatıcı bir etkiye sahiptir,kabızlığı önler.
4. Silajla beslenen hayvanlarda
iç parazit sorunu,otla beslenen hayvanlardan daha az görülür.
·
Silaj yapılacak
yemler önce doğranmalı ve ezilmelidir. Doğrama için en uygun ölçü 5cm’dir.
Doğranmış haldeki yemler,silaj çukuruna atılırken bir yandan da içerisinde hava
kalmayacak şekilde çiğnenerek bastırılır.
·
Karbonhidratça
zengin hasıl,mısır ve buğdaygil hasıllarını doğrayıp bastırmak yeterlidir.
Fakat yonca,korunga,fiğ,burçak gibi proteince zengin yemler ile birlikte
karbonhidratça zengin melas,dane kırmaları,peynir suyu,silo şekeri katkı
maddesi olarak kullanılmalıdır.
·
Silaj yapılacak
yerin tabanı toprak ise,yemler doldurulmadan önce tabana saman ve kuru ot gibi
maddeler konulmalıdır.
·
Silaj yapımında
en önemli husus yemlerin hava almamasıdır. Eğer toprak üzerinde yapılmışsa
yemlerin üzeri plastik örtülerle kaplanmalı ve bunun üzeride toprakla
kapatılmalıdır.
·
Yağmur
sularının sızmasını önlemek için bir yamaç eteğine yapılması daha uygundur.
Yağmur sularının sızmadan geçişine olanak verecek şekilde çukurun her iki
yanına oluklar oluşturulmalıdır.
·
Silaj yemlerine
%1-1,5 kadar tuz katılması iyi sonuç vermektedir. Tuzun homojen dağılımını
temin etmek için,biçim esnasında,yemler traktör içinde iken serpilerek
katılması daha uygundur.
·
İyi kalite bir
silaj zeytin yeşili renkte olmalıdır. PH’sı 3,5-4 arasında değişir.
·
Et ve süt
sığırlarına günlük 15-30 kg. silaj yedirilebilir.
·
Silaj yemleri
şu şekilde gruplandırılabilir :
1. Kolay silaj yapılabilen yeşil
yemler : Bunlar için herhangi bir katkı
maddesin gerek yoktur. Sadece iyice doğranmalıdırlar. Bu yemler :
Mısır hasılı,lahana yaprakları,ayçiçeği ( iyi doğranmış ve parçalanmış ) ,şeker ve hayvan pancarı yaprakları ( taze ve temiz durumda) .
2. Orta derecede silaj yapılabilen yeşil yemler : Bu yemler için silaj yapımı esnasında katkı maddesi olarak % 0,5-1 şeker veya %1-2 melas kullanılmalıdır. Bu yemler :
Çavdar hasılı,bakla,çayır otu,ayçiçeği (körpe) .
3. Silaj yapımı güç olan yemler : Bunlara,silaj yapımı için mutlaka fazla miktarda katkı maddesi ilave edilmelidir. Bu yemler :
Fiğ ve bezelye çeşitleri,yonca.
· Koyun çene ve ağız yapıları nedeniyle fazlaca değerlendirilemeyen arazilerden istifadeyi artırır.
· Koç katımından 2-3 hafta öncesinden itibaren başlayarak 4-5 hafta kadar kaba yem ve meraya ilave olarak hayvan başına 200-300 gr günlük kesif yem verilmesi faydalıdır. Verilecek en iyi kesif yem karması yulaf ve arpa kırmasıdır.
· Sadece samanla beslenen koyunlar için gebeliğin ilk 100 gününde 1,5-2,5 kg. kaba yemin yanında 100-150 gr küspe ilave edilebilir. Gebeliğin son 50 gününde 1,5-2,5 kg. kaba yemin yanında 350-500 gr kesif yem ( dane yem ) verilmelidir. Bu kesif yemin protein oranı %17-21 arasında olmalıdır.
· İkiz doğuran koyunların tek doğuranlara oranla daha fazla süt vermeleri gerekir. Bunu temin etmek için tek kuzululardan ayrılırlar ve ikiz analarına biraz daha fazla kesif yem verilir.
· Sağılan koyunlar için 1,5-2,5 kg kaba yemin yanı sıra 500-800 gr dane yem ve 150 gr küsbe verilebilir. Dane yemin protein oranının %22-24 olması istenir.
· Tablo : Değişik Canlı Ağırlıklarda ve Verimlerdeki Yumurta Tavuklarının Yıllık Yaklaşık Yem Tüketimi ( kg.)
|
Ortalama Canlı Ağırlık
(kg.) |
Yıllık Yumurta Verimi ( Adet ) |
|||||
|
0 |
100 |
150 |
200 |
250 |
300 |
|
|
0.91 |
15.5 |
19.5 |
21.5 |
23.6 |
25.6 |
27.6 |
|
1.41 |
18.2 |
22.2 |
24.2 |
26.2 |
28.2 |
30.2 |
|
1.36 |
20.8 |
24.7 |
26.8 |
28.8 |
30.8 |
32.8 |
|
1.59 |
23.2 |
27.2 |
29.2 |
31.5 |
33.3 |
35.3 |
|
1.81 |
25.6 |
29.6 |
31.6 |
33.6 |
35.6 |
37.7 |
|
2.04 |
27.9 |
31.9 |
33.9 |
36.0 |
38.0 |
40.0 |
|
2.27 |
30.1 |
34.1 |
36.1 |
38.2 |
40.2 |
42.2 |
|
2.50 |
32.3 |
36.3 |
38.3 |
|||